Cuộc đời và sự nghiệp danh y Hải Thượng Lãn Ông – Lê Hữu Trác

   Hải Thượng Lãn Ông tên thật là Lê Hữu Trác (1720 – 1791). Ông sinh ra tại tại thôn Văn Xá, làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, tỉnh Hải Dương. Ông là người tinh thông y học, văn học là một Danh y Việt Nam được nhiều người quý trọng.

Cuộc đời và thân thế của danh y Hải Thượng Lãn Ông

    Hải Thượng Lãn Ông  sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học: Ông nội, các chú các bác đều đỗ Tiến sĩ và làm quan trong triều.Thân sinh của ông từng đỗ Đệ tam giáp Tiến sĩ, làm Thị lang Bộ Công triều Lê Dụ Tông. Ông là người con thứ 7 nên còn được gọi với tên là cậu Chiêu Bảy.

     Năm 1970 ông bắt đầu nghiên cứu võ nghệ, nghiên cứu được vài năm ông đeo gươm đi tòng quân. Tuy nhiên xã hội thối nát, chiến tranh chỉ mang lại đau thương chính vì vậy vào năm 1946 viện lý do người anh ở Hương Sơn, Hà Tĩnh mất, ông xin ra khỏi quân đội về quê chăm mẹ và cháu để theo đuổi con đường mới.

Cơ duyên đến với nghề y của danh y Hải Thượng Lãn Ông

   Từ lúc rời bỏ quân ngũ về phải làm nhiều việc vất vả cộng với chăm chỉ đèn sách không nghỉ ngơi nên ông lâm bệnh nặng chữa nhiều năm không khỏi. Sau gặp được lương y Trần Độc tại Nghệ An, am hiểu y học, nhiệt tình chữa khỏi.

    Trong thời gian chữa bệnh (hơn một năm), ông đã tìm tòi học hỏi về y học qua “Phùng thị cẩm nang” và hiểu được những chỗ sâu xa của sách thuốc. Ông Trần Độc thấy lạ, bèn đem hết những hiểu biết về y học truyền lại cho ông. Hải Thượng Lãn Ông vốn là người thông minh nên chỉ sau thời gian ông đã thấm nhuần và mau chóng hiểu sâu y lý. Với nên đam mê và ông nhận thấy rằng học nghề y không chỉ giúp ông mà còn giúp đời.

    Sau nhiều năm tận tụy nghiên cứu với nghề, danh y Hải Thượng Lãn Ông đã nghiên cứu sâu về trung y qua nhiều sách như: Nội kinh, Nam kinh, Thương Hàn … kết hợp với nề y học cổ truyền dân tộc đã đúc kết nền y học cổ truyền dân tộc viết nên bộ viết nên bộ “Y tôn tâm lĩnh” gồm 28 tập, 66 quyển bao gồm đủ các mặt về y học: Y đức, Y lý, Y thuật, Dược, Di dưỡng. Phần quan trọng nữa của bộ sách phản ảnh sự nghiệp văn học và tư tưởng của Hải Thượng Lãn Ông.

 Lên kinh và sự nghiệp cuối đời của danh y Hải Thượng Lãn Ông

    Năm 1783 ông viết xong tập “Thượng kinh ký sự” bằng chữ Hán tả quang cảnh ở kinh đô, cuộc sống xa hoa trong phủ chúa Trịnh và quyền uy, thế lực của nhà chúa – những điều danh y Hải Thượng Lãn Ông mắt thấy tai nghe trong chuyến đi từ Hương Sơn ra Thăng Long chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán và chúa Trịnh Sâm. Tập ký ấy là một tác phẩm văn học vô cùng quý giá. Mặc dầu tuổi già, công việc lại nhiều: chữa bệnh, dạy học, nhưng ông vẫn tiếp tục chỉnh lý, bổ sung, viết thêm (tập Vân khí bí điển, năm 1786) để hoàn chỉnh bộ “Tâm lĩnh”.

Bộ "Thượng kinh ký sự" và "Hải Thượng y tông tâm lĩnh" là 2 bộ sách do Hải Thượng Lãn Ông - Lê Hữu Trác viết

Bộ “Thượng kinh ký sự” và “Hải Thượng y tông tâm lĩnh” là 2 bộ sách do Hải Thượng Lãn Ông – Lê Hữu Trác viết

    Ông qua đời năm 1791 thọ 71 tuổi.  Lê Hữu Trác là đại danh y của nền y học Việt Nam. Ông có đóng góp lớn cho nền y học dân tộc Việt Nam, trong đó có thuốc Nam, kế thừa xuất sắc sự nghiệp “Nam dược trị Nam nhân” của danh y thiền sư Tuệ Tĩnh – Ông tổ ngành thuốc nam.  Lê Hữu Trác để lại nhiều tác phẩm lớn như Hải Thượng y tông tâm lĩnh gồm 28 tập, 66 quyển chắt lọc tinh hoa của y học cổ truyền, được đánh giá là công trình y học xuất sắc nhất trong thời trung đại Việt Nam.

   Danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác không chỉ là danh y có cống hiến to lớn cho nền y học dân tộc, ông còn là một nhà văn, nhà thơ, nhà tư tưởng lớn của thời đại.